تمسّک به اطلاق در محمول ادله فقهی؛ مطالعه موردی ادله ولایت فقیه

نویسنده

عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالمیة

چکیده

در عموم مثال‌هایی که اصولیان و فقیهان برای تمسک به اطلاق بيان می‌کنند، لفظ مطلق در ناحیة موضوع گزارة شرعی قرار دارد؛ اما وقتی فقیه در ابواب مختلف فقه با ادله مواجه می‌شود، متوجه می‌شود که در برخی از آنها، لفظ مطلق در ناحیه محمول گزاره قرار گرفته است. شهید سید محمدباقر صدر تمسک به اطلاق محمولی را در بررسی و طرح مفهوم شرط، با چالش مواجه کرده است. افزون بر آن، در برخی فروع فقهی نیز بر این دیدگاه پافشاری کرده است. از سوی دیگر، ادله‌ای که نخستین بار محقق نراقی با قرار دادن آنها در کنار یکدیگر، ولایت و نیابت عامه فقیهان را استظهار کرد، غالباً با اطلاق محمولی‌ بر مدعای نراقی دلالت می‌کنند. مقاله حاضر برای حل این مسئله اصولی‌، ابتدا با بررسی اصولیِ مسئلة اطلاق به این نتیجه رسیده است که تمسک به اطلاق محمولی هیچ مانعی ندارد؛ سپس این یافته اصولی را بر ادله ولایت عامه فقیهان تطبیق کرده است.

کلیدواژه‌ها