رویکردی نوین به فتوای معیار در قضا با نگاهی به نظریه رونالد دورکین

نویسنده

دادرس و دانش آموخته دکتری فلسفه حقوق

چکیده

با وجود مباني‌اي که اصل چهارم و اصل صد و شصت و هفتم قانون اساسی اتخاذ كرده، وجود سنجه‏ای برای احراز مطابقت یا عدم مغایرت مصوبات قوه مقننه با شریعت، و نیز وجود ملاکی برای چگونگی قضاوت براساس فقه، امري ضروری است. با توجه به حاکمیت این دو اصل بر عملکرد این دو قوه، پاسخ به اینكه «فتوای معیار کدام است»، جایگاه و مسئله‌اي ويژه در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران می‏یابد. ازاین‌رو ملاک‌هاي متعددي برای تعیین فتوای معیار ارائه شده است که هر ی منطق ويژه‌اي دارند. اما با توجه به غلبه مکتب حقوق پوزیتویستی و فرمالیسم حقوقی بر نظام حقوقی ایران، راه‌حل‌های ارائه‌شده فقه‌اندیشان، ذیل این پارادایم مقبول، تعریف می‏شود. بنابراین انجام پژوهش‏های بنیادین با رویکرد فلسفه حقوق اسلامی برای پاسخ به اين مسئله ضرورت دارد. در این پژوهش سعی شده با نگاهی به نظریه حقوقی پروفسور رونالد دورکین، که خارج از پارادایم حقوقیِ مرسوم است، ملاکی براي تعیین فتوای معیار ارائه شود که توان مواجهه با انتقادات فرمالیستی به نظریه قضاوت مجتهدین را نیز داشته باشد.

کلیدواژه‌ها