تحلیل مبانی قوامیت بر خانواده از منظر حقوق و فقه مذاهب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانش آموخته دکتری، فقه و مبانی حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران. 1

استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران. 2

استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران. 3

چکیده

سرپرستی خانواده توسط مرد از دیدگاه فقهای مذاهب در حقوق خانواده پذیرفته شده است و قانون مدنی نیز به این امر تأکید کرده و مقرر می‌دارد: "روابط زوجین ریاست خانواده از خصایص شوهر است." در واقع، نظام حقوقی ایران، مرد را به‌عنوان ستون خانواده معرفی کرده و نقش قائم و نگهدارنده را به وی واگذار کرده است؛ به‌گونه‌ای که ریاست خانواده از امور مربوط به نظم عمومی محسوب می‌شود و شوهر نمی‌تواند به اختیار یا از طریق توافقی از آن چشم‌پوشی کند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، موضوع ریاست بر خانواده را از منظر قانون و فقه مذاهب مورد بررسی قرار داده است. هدف اصلی این تحقیق تحلیل مبانی ریاست بر خانواده از نظر تنظیم روابط خانوادگی، حفظ عدالت در خانواده با توجه به تفسیر ریاست و احترام به حقوق طرفین، و همچنین پایداری خانواده است. نوآوری این پژوهش در بررسی تطبیقی مبانی فقهی از منظر حقوق موضوعه ایران و فقه مذاهب اسلامی نهفته است. یافته‌ها نشان می‌دهند که ریاست مرد بر خانواده از منظر فقه اسلامی و حقوق ایران با تأکید بر مسئولیت‌ها و وظایف او به‌عنوان سرپرست خانوار تعریف شده است. این مفهوم در فقه مذاهب اسلامی و قانون مدنی ایران به‌طور مشابه مطرح شده، اما تفاوت‌هایی در جزئیات وجود دارد که ریشه در تفسیرهای مذهبی و تحولات حقوقی دارد.

واژگان کلیدی

مراجع و منابع کامل مقاله

·         کتاب‌ها

   - قرآن کریم

1.    ابن رشد، ابوالولید محمد بن احمد بن محمد بن احمد، (1975م)، بدایه المجتهد، مصر: مطبعه مصطفی البابی الحلبی و اولاده، چهارم.

2.   ابن سماعه، عبدالله بن ابراهیم بن علی بن داود التملی، (1437ق)، مجموع نوازل،بیروت: نشر دار ابن حزم.

3.   ابن عابدین، محمدامین بن عمر، (1421ق)، حاشیه رد المختار علی الدر المختار شرح تنویر الابصار، بیروت: دارالفکر.

4.   ابن عاشور، محمد بن طاهر، (بیتا)، التحریر و التنویر، لیبی: الدار التونسیه.

5.   ابن قدامه، عبدالله، (1388ق)، المغنی، قاهره: مکتبه القاهره.

6.   ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، (1419قتفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار الکتب العلمیه.

7.   ابن ماجه، محمدبن یزید، (۱۴۰۸ق)، سنن ابن ماجه، بیروت: دارالفکر.

8.   ابن منظور، محمد بن مکرم، (1405ق)، لسان العرب، قم: نشر ادب الحوزه.

9.   ابن‌باز، عبدالعزیز بن عبدالله، (۱۴۱۸ق)، مجموع فتاوی و مقالات متنوعة، ریاض: دارالوطن.

10.   ابن‌عثیمین، محمد بن صالح، (۱۴۲۰ق)، الشرح الممتع على زاد المستقنع، ریاض: دارابن الجوزی.

11.    ابوداوود، سلیمان بن اشعث، (۱۴۰۹ق)، سنن ابی‌داوود، بیروت: دارالکتب العلمیة.

12.   احمدی‌نژاد، علی‌اکبر



© طراحی شده توسط معاونت فناوری اطلاعات مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)