نویسندگان
1
2
چکیده
از مباحث مهمّ و مورد اختلاف در فقه امامیه، مسئلة کفایت اغسال مستحبی از وضو است؛ موضوعی که از دیرباز محلّ بحث میان فقهای شیعه بوده و در صحّت عبادات، بهویژه نماز، نقش تعیینکنندهای دارد. از منظر کلّی، غسل و وضو هر دو از طهارات ثلاث و از مقدمّات صحّت عبادت بهشمار میروند، با این تفاوت که نسبت میان آنها و امکان جانشینی یکی از دیگری، همواره محلّ تردید بوده است. پرسش اصلی آن است که آیا غسلهای مستحب، همانند غسل جنابت، میتوانند جایگزین وضو شوند یا آنکه وضو در همه موارد شرط مستقل صحّت نماز است؟ در این میان، دو دیدگاه شاخص از سوی صاحب جواهر و آیتاللّه سید محمّد سعید حکیم ارائه شده است؛ دیدگاه نخست بر عدم کفایت اغسال مستحبی تأکید دارد، و دیدگاه دوّم قائل به کفایت مطلق اغسال مشروعه از وضو است.این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تمرکز بر بررّسی تطبیقی دیدگاههای دو فقیه یادشده، به واکاوی مبانی قرآنی، روایی و اصولی هر دو نظریه پرداخته است. نتایج بررسی نشان میدهد که روایات مؤیّد دیدگاه آیتاللّه حکیم از حیث سند و دلالت از قوّت بالاتری برخوردارند و پاسخهای ارائهشده به اشکالات مخالفان از استحکام منطقی و اصولی بیشتری بهرهمند است. بر این اساس، نظریة کفایت مطلق اغسال مشروعه از وضو، با پشتوانة قوی روایی و اصولی، دیدگاهی برتر و قابل دفاعتر ارزیابی میشود.
واژگان کلیدی
